Ein japansk feminist forsoner seg med si eiga fortid som kvinnehatar, og oppfordrar oss til å konfrontere oss sjølve med ubehagelege tankar om «søsterskapet».
Tekst: Ida Namiki
Omsetting/forklarande fotnoter: Ingvill Kjærstein

Når var det eg byrja å setje ord på kor vanskeleg det er å vere fødd som kvinne?
   Eg hadde sjølvsagt prata med venninner om det mange gongar før, det var ein del av samtalen, om enn ubevisst. Men å snakke om min individuelle smerte med ordet «kvinne» som subjekt – på same engasjerte måte som eg ville ha snakka om ein film eg nyleg har sett, med vennar på ein kafé midt på dagen – det må ha vore seinast dei siste åra. Før det tenkte eg at slikt gjer ein berre ikkje.

Motstandsrørsla mot seksuell trakassering og valdtekt, #Metoo, starta, hovudsakleg i sosiale media, og kvinner byrja å fortelje om kor vanskeleg liva deira var, og sette det i samanheng med posisjonen deira som kvinne i samfunnet. Det vart til uendeleg mange tweets, tekstar på note1, og somme av dei vart sett mellom to permar og sendt ut i verda. Journalisten Ito Shiori sin Black Box (2017)2 der ho deler si eiga erfaring med seksuell vald, bestseljaren Kim Jiyoung, born 1982 (2018)3 skriven av ein koreansk forfattar, spesialutgivinga av «kvinnenummeret» av Waseda Bungaku (2017)4, oppstarten av det feministiske tidsskriftet Etcetera (2019)5. Verk som tek for seg feministisk tematikk får merksemd på fleire vis. Feminisme i sosiale media, feminisme i kulturen.

Som 28 år gammal samfunnsvitar fødd i 1993, vart også eg sterkt påverka av desse hendingane. Eg vart i stor grad dratt med i straumen av det ein kan kalle ein «feministisk boom», og byrja saman med venninner å gjere forsøk på sjølv å snakke om feminisme og livet som kvinne.
Eg byrja å lese alt eg kunne komme over som handla om feminisme, hovudsakleg lettlesne bøker, eg byrja å snakke med venner som hadde den same vekkinga som eg, ved å arrangere lesesirklar og sosiale treff. Eg skreiv essay om feminisme på nettet, og lagde zines saman med andre der eg publiserte tekstane mine. I 2019 byrja eg dessutan å jobbe for ein organisasjon som har som mål å få slutt på kvinnediskriminering og undertrykking.

Kanskje har dette med personlegdommen min å gjere, tendensen eg har til å la meg rive med av ein ny idé. Men det at eg har greidd å kjempe meg framover på dette viset, det har eg omgivnadane å takke for, eller nei – det er sympatien og solidaritetskjensla eg har fått frå dei fjerne kvinnene i sosiale media som har dytta meg framover.

Likevel kjenner eg av og til på ein enorm avstand. Mellom desse «kvinnene» eg no snakkar om på kafé, og «kvinnene» eg har hatt i hovudet sidan barndommen. Det oppstår ei glipe mellom desse to ideane, har eg byrja å legge merke til. Når eg tenker tilbake, har eg mislikt «kvinner» veldig lenge. Samstundes har eg også mislikt meg sjølv som «kvinne». Sidan eg var lita har eg vore sint for å vere fødd som kvinne, eg har vore sint på mor mi som er kvinne, og på jentene i klassa mi, eg har plaga meg sjølv med spørsmålet om korleis eg skulle kunne leve som kvinne, eg har konkurrert med kvinner, eg har kjempa mot kvinner, eg har såra kvinner – kor mange kvinner har eg ikkje heva meg over, og tenkt at eg er annleis enn, gjort mitt beste for å diskriminere og separere meg frå?

Lenge såg eg på kvinners eksistens, ikkje som solidarisk, men som ein eksistens fylt av konflikt, fiendskap, avstand. Men den versjonen av meg som snakkar som subjektet «kvinne» om søsterskap (sisterhood), har gløymt den tidlegare versjonen som hata «kvinner». Eg gøymer den. Når eg kjem på desse kvinnene, ser eg avstanden mellom dei og «kvinnene» eg no betraktar med varme. Eg undertrykker og legg lok på det grunnleggande hatet, og går igjen på kafé for å overause «kvinner» med smil og godhug og sympati.
No held eg det ikkje lenger ut. Samtalar som prøver å legge skjul på fordommar og sjalusi kvinner imellom skremmer meg for mykje. Kvar gong eg argumenterer for jamstilling mellom kjønna og å få ein slutt på kvinnediskriminering som det einaste «riktige», kjenner eg den yngre versjonen av meg sjølv bli forvirra. Ho som plutseleg blir ignorert av jentevennar, ho som blir erta for at ho «gjer seg til» dersom ho så mykje som snakkar med gutar, ho som blir påtvinga skjørt ho ikkje vil gå med av mora si – ho vrir seg i smerte over absurditeten og ubehaget.

Eg trudde denne tidlegare frustrasjonen ville forsvinne, lett som berre det, og at den yngre versjonen av meg ville slutte å gråte, berre eg vart vaksen og lærte meir om feminisme. Men den forsvinn ikkje, på langt nær. Tvert imot, di meir eg nærmar meg feminismen, dess tydelegare kan eg høyre den sinte gråten min og hatet mot kvinner. Det seiast at misogyni (kvinnehat) er eit tankegods som også har som føremål å støtte opp under mannens overlegenheit i samfunnet. Det betyr isåfall ikkje at kvinner ikkje har noko som helst med dette å gjere. Det er til dømes vanleg for kvinner å sjå ned på andre kvinner dei jobbar saman med for å bli verdsett og hamne på likefot med mannlege kollegaer. Det finst til og med dei som, nettopp i kraft av å vere kvinne, gjer alt dei kan for å tilpasse seg dette samfunnet gjennomsyra av misogyni. For å unngå å bli sett ned på som annleis, vel dei å stille seg på parti med dei som flirar av det som er annleis.
   Eg trur at ein måte å kritisere misogynien og kvinnediskrimineringa i samfunnet vårt på, er å sjå på misogynien ein sjølv ber på – som jo er ein del av det – med nytt og kritisk blikk. Det som gjer dette vanskeleg, er at på den feministiske slagmarka, som i dag er sosiale media, blir det sett på som splitting av «søsterskapet» eller eit symptom på intern konflikt. Antifeministar ser dette som ei «svakheit», lener seg på klassiske løgnar om at «kvinner er kvinner verst», og brukar dette for å bekrefte sine eigne argument. I alle typar media der meiningar skal uttrykkast så kort og enkelt som mogleg, må ein unngå sjølv den minste sjølvmotseiing eller ting som skapar avstand. På den måten blir misogynien kvinner ber på sett på som eit ubehageleg faktum som blir usynleggjort med godt samvit.

Når kvinner deler historier med kvarandre om ubehag i samfunnet, heller enn å møte kvarandre med ukritiske smil eller skråsikkert seie oss samde med alle kvinner som er sinte på grunn av diskriminering og forskjellsbehandling, synst eg vi skal skape meir rom for å nøle. Verda, og historia fram til i dag, er full av både dei som skriv skråsikkert og dei som stadig konfronterer sin eigen nøling og sjølvmotseiing. Men slik vil det alltid halde fram, det er ikkje noko å gjere med. Slik må eg også halde fram.
   I Onnagirai – Nippon no misojinii («Kvinnehat – misogyni i Japan») frå 2010, skreiv Ueno Chizuko6 at «feministar er menneske som har oppdaga misogynien i seg sjølv og kjempar mot den.» (s. 266). Desse orda får meg til å tenke på feministen Tanaka Mitsu som var aktiv i kvinnefrigjeringsrørsla frå 1970-talet og utover7. Ho skriv: «Vi snakkar om kvinnefellesskap, kvinnefellesskap! Den fredelege kjensla dette ordet gir, har aldri vore til å stole på, og vil aldri kunne vere til å stole på» (Inochi no onnatachi e – torimidashi uuman riburon («Til dei levande kvinnene – kaotisk kvinnekampteori»), 2010, s. 82). Ho ignorerte slett ikkje den forvridde historia der det har vore vanskeleg for kvinner å vere solidariske med kvarandre, ho prøvde heller å konfrontere den direkte, og på den måten gå kvinner i møte i den rette forstanden av ordet. Det eg må gjere, er å sjå min eigen historie med kvinnehat – den som ryggmergsrefleksen fortalde meg at eg måtte gøyme vekk under den feministiske solidaritetskjensla – i kvitauget. Den tida då eg var sint på og forakta alle kvinnene eg møtte, då eg hadde lyst til å flykte frå dei, komme meg vekk. For at vi skal skape ekte solidaritet, må vi ikkje først snakke om kor mykje vi har såra kvarandre, sett ned på kvarandre, konkurrert med kvarandre, må vi ikkje snakke ut om fortida, akseptere han, angre på oppførselen vår?

   Eg håpar du også vil tenke gjennom kvinnehatet du bar på i fortida, og kvinnehatet du framleis ber på. Etter det arbeidet er gjort, er vi klare for å gå i gang, for å bli solidariske.
Fotnoter:

1 Note.com er ei japansk publiseringsplattform der særleg kvinner publiserer biografiske tekstar og essay.
2 Ito Shiori var ein av dei første kvinnene i Japan som stod fram med si historie i starten av Metoo-rørsla. Ein kan lese meir om kampen hennar i «Prisen for å heve røysta» frå Fett# Backlash.
3 Koreansk roman av Cho Nam-Joo. Boka skapte store bølgjer ikkje berre i heimlandet Sør-Korea, men også i Japan, der feminisme var meir tabu. Romanen har inspirert mange feministar i begge landa, og det har vore ein eksplosjon av feministisk litteratur i Sør-Korea som har vore importert til Japan.
4 Eit spesialnummer av det litterære tidsskriftet Waseda Bungaku («Waseda litteratur»).
5 Japansk feministisk tidsskrift som også driv mikroforlaget og bokhandelen Etc. Books i Tokyo.
6 Japans mest kjende nolevande feminist (1948–). Utdanna sosiolog, har skrive mange bøker om feminisme, kapitalisme, nasjonalisme m.m.
7 Tanaka Mitsu (1945–), ein av dei ledande feministane under kvinnefrigjeringsrørsla (uuman ribu) på 70-talet. Den mest kjende teksten hennar Benjo kara no kaiho («Frigjeringa frå dass», 1970) vart eit kampskrift for dei japanske feministane.

Share This